123

اثرات کار در زندان بر زندگی

نویسنده : عباس مقیمی مسئول امور عمومی زندان فردوس

در برنامه‌ریزی‌های توسعه، نیروی انسانی مهمترین عامل در جهت تحقق اهداف تلقی می‌گردد و در این راستا، این سئوال که چرا خلائق مختلفند، برای درک رفتار انسان ضرورت اساسی دارد. بدیهی است اختلافات فردی باعث بسیاری از تفاوتهای رفتار انسانی است و نخستین سرچشمه این امتیازات شخصیت آدمی است.

لذا شناخت خصلت‌ها، توانمندیها و ناتواناییها، نگرش‌ها و احساسات انسان و نیز درک و فهم علل رفتارهای او و پیش‌بینی عملکردها و کنش‌هایش از دیرباز مورد توجه و علاقه اندیشمندان علوم اجتماعی مانند روانشناسان، مردم‌شناسان، متفکران تعلیم و تربیت و جامعه‌شناسان بوده است. بدون شک تطبیق تواناییها و استعدادهای فرد با مشاغل مورد نیاز جامعه، سبب کارآیی و ثمربخشی بیشتر، بهبود کیفیت کار، موفقیت و رضایت او می‌شود. مطالعات نشان داده است که ممکن است مشکلات مشترک سازمان‌ها، واقعاً با عوامل شخصیتی مرتبط باشد (بلاک، ۱۹۸۱).

نظر پارسونز که تاکنون مورد تأیید قرار گرفته است، در حقیقت به طریقی اهمیت خصوصیات شخصیتی را محرز می‌سازد.تحقیقات و مطالعات بعد از وی نیز به طور مستقیم یا غیرمستقیم، رابطه  این خصوصیات شخصیتی و حرفه را مشخص می‌سازد (حسینیان، ۱۳۷۲). خصوصیات شخصیتی در حقیقت، به عنوان محرکه‌های خلق و خو، برای دستیابی به هدف، تلقی می‌شوند. به این معنا که این خصوصیات انسان را مستعد انجام رفتارهای مختلف در موقعیت‌های‌ خاص‌می‌نماید (کالیگوری،۲۰۰۰). در تحقیقی که توسط یکی از مراکز استخدامی توکیو انجام گرفته سازمان‌های بزرگ و موفق ژاپن بیشترین تأکید و توجه را در گزینش اولیه  داوطلبین کار، به نوع شخصیت مناسب، در تقدم دوم جسارت و شهامت و در درجه  سوم به مهارت آنها دارند.

هم‌چنین مطالعات اخیر در حوزه  مدیریت انسانی پنج ویژگی فردی داوطلبین کار را که تا حد زیادی موفقیت آنها را در پیشبرد اهداف سازمانها و نیز ایجاد رضایت شغلی در مسیر خدمتی آنان را تأمین می‌کند، مورد تأکید قرار داده‌اند. این ویژگیها عبارتند از: شخصیت، استعداد، علاقه، هوش و مهارت (میرسپاسی، ۱۳۷۸). اما تحقیقات نشان می‌دهد که عامل شخصیت در بسیاری از موارد نقشی بسیار مهم و قابل توجه دارد (حسینیان، ۱۳۷۲).

کلیات موضوع تاثیر شغل

زندانباني و کار در زندان، شغلي است كه نياز به مسووليت پذيري و تعهد بالايي دارد، نقش زندانبانان دربازپروري، آموزش زندانيان و ايجاد امنيت و آرامش در زندان بركسي پوشيده نيست چرا كه نتايج مفيد فعاليت اين افراد نه تنها به خود زندانيان بلكه براي خانوادههاي اين افراد و مردم جامعه نيز ثمر بخش است.

بااين وجود متاسفانه زندانباني  و کار در محیط زندان نيز مانند برخي ديگر از مشاغل در جامعه ما مورد بي مهري مردم قرار گرفته و اين نگاه منفي مردم و جامعه به درون زندان نيز نفوذ كرده و بسياري از كاركنان زندان ناگزير از آشكار ساختن شغل خود در محيطهاي اجتماعي  خودداري ميكنند.

شايد يكي از دلايل مغفول ماندن زاويه هاي مختلف اين شغل خطير و حساس ، عدم اطلاع رساني به موقع و مناسب از جانب رسانه هاي جمعي و رسانه ملي باشد پس لازماست اهتمام بيشتري به انعكاس و معرفي اين شغل و مسووليت در جامعه صورت گيرد. تمام مشاغل شرایط و خصوصیات خاص خود را دارند اما اساس کار زندانبانی در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران بر عمل ایثارگرانه و جهادگونه استوار شده است طاقت فرسا و دشوار بودن شغل زندانبانی بر هیچکس پوشیده نیست به گونه ای که تصور کار در چنین فضایی برای قشر عظیمی از نیروهای کار در کشور امکان پذیر نیست حضور در چنین محیطی و تلاش برای اصلاح افرادی که جایگاه خو را در اجتماع از دست داده اند امری مقدس و قابل تحسین است آنچه در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران برای زندانبانی بعنوان اصل قرار داده شده است تلاش برای بازگرداندن آبرومندانه مجرمانی است که در شرایطی مرتکب اشتباه شده و در انتخاب راه درست و غلط خطا کرده اند این یعنی ارزش بخشیدن به انسانها و حفظ حقوق و کرامت ایشان برای اینکه فرصتی دوباره به منظور اصلاح رفتار و جبران گذشته به آنها داده شود.

پرسنل زندانها از آنجا که از سلامت ، تعهد و توانمندی های فراوانی برخوردار هستند علی رغم مشکلات و کاستی های بسیار ، به خوبی توانسته اند در عرصه زندانبانی اسلامی کارنامه ای درخشان از خود به جای بگذارند .نیروی انسانی مهمترین داشته و سرمایه یک سازمان است و این سرمایه در زندانها غنیمتی بزرگ به شمار می آید .

کارکنان زندانها با توجه به ماهیت شغلی در معرض آسیبهای فراوانی قرار دارند و این در حالیست که صادقانه و با کمترین خواسته هادر حال انجام وظیفه هستند که جای تقدیر فراوان دارد .

تنها با داشتن برنامه و هدف مشخص و نیز همدلی و حمایت است که می توانیم بر سختیها غلبه کرده و به اهداف خود دست پیدا کنیم .به طور کلی اهداف و رسالتهای هر سازمانی مشخص کننده نوع فعالیت و وظایف ارکان تشکیل دهنده آن است. سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور دارای حجم وسیعی از فعالیتها و وظایف متنوع و گوناگون بوده که همین امر موجب گردیده ساختار آن از پیچیدگی خاصی برخوردار باشد.

کارکنان زندان و روشی که آنان به کار می بندند در بقای زندان بسیار حائز اهمیت و در واقع دارای ارزشی محوری است اما نه آنچنان توجه مجامع علمی را به خود جلب کرده و نه در حیطه های وسیعتر و بحث های عمومی به آن پرداخته شده است .علیرغم علاقه جوامع علمی به کار درباره تأ ثير زندان بر زندانیان جوان و بزرگسال ، تحقیقات بسیار اندکی درباره تجربیات گروههای شاغل در محیطهای زندان وجود دارد.

وظیفه اصلی نهادهای مدنی نقد و اصلاح امور است و قرار نیست آنها مدیحه سرای نهادهای دولتی باشند. خصوصاً در جوامعی که رسانههای دولتی قدرتمندی وجود دارند و منابع در انحصار حکومت است. در این گونه شرایط نهادهای مدنی ، ناقد کارگذارانند نه ستایشگر آنان.ایده برگزاری زندانبان شایسته ، نمونهای از این ساز و کارهاست که به سالها پیش با هدف ارتقای وضعیت زندانبانی و بهبود رعایت حقوق زندانیان ارائه شد.

برخی مشاغل مانند زندانبانی به سابقهای که از آنها در حافظه تاریخی جامعه برجای مانده است و فقدان منزلت شغلی در این زمینه از سوی جامعه ممکن است سبب شود زندانبان در منسبات خود با زندانی (بعنوان عامل اصلی این وضعیت) احساس تحقیر اجتماعی خویش را جبران نماید و نمیتوان انتظار داشت مناسبات مطلوبی برقرار گردد. بایستی این تصور شکسته شود و زندانبانی منزلتی در ردیف سایر مشاغل مشابه بیابد و لازمه این تغییرات اولاً تغییر در فرهنگ و رفتار زندانبان و تحقق عملکرد قانونی آنهاست. ایده معرفی زندانبان شایسته دقیقاً در همین راستاست ، از یک سو میکوشد زندانبان را تشویق به رعایت قانون و موازین حقوق بشر و بهبود رفتار با زندانی کند و از سوی دیگر نگرش جامعه را اصلاح نماید.

از طرف دیگر کارکنان زندانها با قشری از افراد جامعه سر و کار دارند که از سوی جامعه طرد شده اند و با توجه به جرم و جنایتی که انجام داده اند و در زندان گرفتار شده اند، در وضعیت روحی و روانی مناسبی به سر نمی برند و بعضاً احتمال دارد دست به یک سری رفتارهای نامناسب اجتماعی بزنند که برای خود و کارکنان زندانها مشکل بوجود آورد. همه این عوامل دست به دست هم می گذارند و باعث می شوند که کارکنان زندانها به یک قشر آسیب پذیر در جامعه تبدیل شوند و همواره در طول خدمت خود دچار هیجان ها،تنش ها ،نگرانی ها و بیم های گوناگونی شوند.

طرح موضوع در آسیب های مرتبط با پرسنل زندانها از حساسیت و اهمیت برخوردار است. چرا اگر در هر زندانی بتوان آسیب های مرتبط با پرسنل را ریشه یابی کرد و در راستای اهداف سازمان سلامت جسمانی و روانی پرسنل را تضمین کرد، مطمئناً پرسنل زندانها با روحیه و انرژی مضاعف به کار خود ادامه می دهند. مشکلات و گرفتاری های آنها تا حدودی کاهش پیدا می کند.

بررسی های صورت گرفته در زندانها نشان می دهد که کارکنان زندان بیش از مردم عادی در معرض بیماری های جسمی چون حمله قلبی، مشکلات گوارشی و بیماری های مربوط به فشارهای روانی مانند افسردگی، اضطراب و استرس هستند، که تداوم آنها باعث می شود این افراد بدلیل درگیری با دیگران در دوره ای دور از مدت نشانگان فرسودگی را نشان می دهند(اسماعیلی و راهروخواجه،۱۳۸۴).

بدون شک بمنظور بالا بردن کارایی و راندمان کاری هر سازمان بخصوص سازمانی مانند سازمان زندانها که بیشتر با نیروی انسانی سروکار دارند، باید معضلات، مشکلات و آسیب های مرتبط با کارکنان و پرسنل ریشه یابی گردد و با ارائه برنامه های آموزشی و مهارتهای زندگی به پرسنل و کارکنان آنها را از خطر ابتلا به انواع بیماریهای روانی و جسمی مصون نگه داشت.

۲۳ بهمن ماه ۱۳۹۵

123

Print Friendly

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*


*